Tiêu chuẩn Việt Nam về bồn chứa hóa chất bạn cần nắm rõ

•1.Tiêu chuẩn Việt Nam về bồn chứa hóa chất bạn cần nắm rõ.
   Tiêu chuẩn Việt Nam (TCVN) là tiêu chuẩn quốc gia được ban hành bởi Bộ Khoa học và Công nghệ, áp dụng trên toàn quốc. -TCVN được xây dựng dựa trên cơ sở khoa học, kỹ thuật tiên tiến, phù hợp với điều kiện thực tế của Việt Nam và đảm bảo an toàn cho sức khỏe con người, bảo vệ môi trường.
 - TCVN về bồn chứa hóa chất quy định các yêu cầu thiết kế, chế tạo, lắp đặt, kiểm tra, vận hành và bảo dưỡng bồn chứa hóa chất nhằm đảm bảo an toàn cho người sử dụng, bảo vệ môi trường và tài sản.
- Bồn chứa hóa chất là thiết bị chuyên dụng dùng để lưu trữ an toàn các loại axit, bazơ, dung môi hoặc chất thải công nghiệp. Các vật liệu phổ biến gồm nhựa Composite (FRP), nhựa nguyên sinh (PE, PP, PVC) và thép không gỉ (Inox), giúp chống ăn mòn và ngăn rò rỉ. Dung tích bồn rất đa dạng, từ loại nhỏ 200 lít đến bồn công nghiệp lớn trên 50.000 lít
Một số tiêu chuẩn TCVN quan trọng về bồn chứa hóa chất
• TCVN 10262:2014 - Bồn thép chứa chất lỏng cháy được và chất lỏng dễ cháy: Tiêu chuẩn này áp dụng cho bồn thép chứa chất lỏng cháy được và chất lỏng dễ cháy tại nhiệt độ và áp suất thường. Tiêu chuẩn quy định các yêu cầu thiết kế, chế tạo, lắp đặt, kiểm tra, vận hành và bảo dưỡng bồn thép chứa chất lỏng cháy được và chất lỏng dễ cháy.
• TCVN 5507:2002 - Hóa chất nguy hiểm - Quy phạm an toàn trong sản xuất, kinh doanh, sử dụng, bảo quản và vận chuyển: Tiêu chuẩn này quy định các quy phạm an toàn trong sản xuất, kinh doanh, sử dụng, bảo quản và vận chuyển hóa chất nguy hiểm, bao gồm cả bồn chứa hóa chất nguy hiểm.
• TCVN 6304:1997 - Chai chứa khí đốt hóa lỏng - Yêu cầu an toàn trong bảo quản, xếp dỡ và vận chuyển: Tiêu chuẩn này quy định các yêu cầu an toàn trong bảo quản, xếp dỡ và vận chuyển chai chứa khí đốt hóa lỏng, bao gồm cả bồn chứa khí đốt hóa lỏng.
 • TCVN 8366:2010: Quy định về thiết kế và chế tạo bình chịu áp lực.
• TCVN 6008:2010: Tiêu chuẩn về thiết bị áp lực - mối hàn, yêu cầu kỹ thuật và kiểm tra.
• TCVN 6155:1996 & TCVN 6156:1996: Yêu cầu kỹ thuật an toàn về lắp đặt, sử dụng, sửa chữa và phương pháp thử bình chịu áp lực.
• Tiêu chuẩn quốc tế bổ trợ: Thường kết hợp thêm chuẩn vật liệu nước ngoài như ASTM (cho bồn nhựa composite/FRP) hoặc API 650 (cho bồn thép lớn) khi quy chuẩn trong nước chưa bao phủ hết
Ngoài ra, còn có một số tiêu chuẩn khác liên quan đến bồn chứa hóa chất như TCVN 6100:1995 - An toàn lao động - Bồn chứa và thiết bị chứa áp lực, TCVN 6066:1995 - An toàn lao động - Thiết bị và hệ thống chứa khí đốt ...

2.Nội dung chính của TCVN về bồn chứa hóa chất.
Việc thiết kế bồn chứa không chỉ đơn thuần là tạo ra một vật dụng đựng chất lỏng. Đối với các loại hóa chất có tính ăn mòn cao như Axit (H2SO4, HCL), Bazơ (NaOH) hay dung môi, việc tuân thủ tiêu chuẩn giúp:
• Đảm bảo an toàn lao động: Ngăn chặn nguy cơ nứt vỡ do áp suất hoặc ăn mòn.
• Tối ưu tuổi thọ thiết bị: Chọn đúng loại bồn thép không gỉ (inox) 304/316/310s và độ dày giúp bồn bền bỉ từ 20 - 70 năm.
• Đáp ứng pháp lý: Đạt điều kiện trong các báo cáo đánh giá tác động môi trường và kiểm định an toàn cháy nổ.
Yêu cầu về thiết kế và kỹ thuật
• Chịu lực và tải trọng: Bồn phải chịu được áp suất làm việc, trọng lượng chất lỏng, sức gió và chấn động địa chấn.
• Dư lượng chống ăn mòn: Thành bồn phải có độ dày dư và lớp lót kháng hóa chất phù hợp với tính chất ăn mòn của từng loại dung dịch.
• Khoảng trống hơi: Phải thiết kế không gian khoảng trống phía trên mức chất lỏng tối đa để dự phòng giãn nở hoặc bay hơi.
• Hệ thống phụ trợ: Có thiết bị đo mức dung tích, van an toàn, lỗ chui kiểm tra bịt kín và ống dẫn hợp lý.
Kiểm định và vận hành an toàn
• Kiểm định định kỳ: Bồn chứa hóa chất nguy hiểm hoặc có áp suất phải được kiểm định kỹ thuật an toàn trước khi đưa vào sử dụng và định kỳ theo quy định.
• Khu vực đặt bồn: Phải xây đê bao hoặc tường chắn chống tràn dung tích tối thiểu bằng thể tích bồn chứa chính, nền móng vững chắc, chống thấm và lắp đặt hệ thống chống sét, thông gió đạt chuẩn
Yêu cầu thiết kế
• Bồn chứa phải được thiết kế để chịu được tải trọng do áp suất, trọng lượng của chất lỏng, tải trọng do gió, tuyết, động đất, v.v.
• Bồn chứa phải được thiết kế để chống ăn mòn do hóa chất chứa trong bồn.
• Bồn chứa phải được thiết kế để dễ dàng kiểm tra, bảo dưỡng và sửa chữa.
Yêu cầu chế tạo
• Bồn chứa phải được chế tạo bằng vật liệu phù hợp với yêu cầu thiết kế.
• Bồn chứa phải được chế tạo theo quy trình công nghệ đảm bảo chất lượng.
•Bồn chứa phải được kiểm tra chất lượng trước khi xuất xưởng.
Yêu cầu lắp đặt
• Bồn chứa phải được lắp đặt trên nền móng vững chắc.
• Bồn chứa phải được lắp đặt theo đúng hướng dẫn của nhà sản xuất.
• Bồn chứa phải được lắp đặt an toàn và không gây nguy hiểm cho người sử dụng.

Yêu cầu kiểm tra
Bồn chứa phải được kiểm tra định kỳ theo quy định của nhà sản xuất hoặc cơ quan quản lý nhà nước.
Bồn chứa phải được kiểm tra sau khi sửa chữa hoặc thay đổi cấu tạo.
Bồn chứa phải được kiểm tra sau khi có sự cố an toàn.
Yêu cầu vận hành
Bồn chứa phải được vận hành theo đúng hướng dẫn của nhà sản xuất.
Bồn chứa phải được vận hành an toàn và không gây nguy hiểm cho người sử dụng.
Bồn chứa phải được vận hành với mức độ phù hợp với công suất thiết kế.
Yêu cầu bảo dưỡng
Bồn chứa phải được bảo dưỡng định kỳ theo quy định của nhà sản xuất hoặc cơ quan quản lý nhà nước.
Bồn chứa phải được bảo dưỡng sau khi sử dụng lâu dài.
Bồn chứa phải được bảo dưỡng sau khi có sự cố an toàn.
Phân loại bể chứa hóa chất theo một số tiêu chí
 Bể chứa hóa chất được phân loại dựa theo vị trí lắp đặt và cấu tạo:
Theo vị trí lắp đặt
• Bể ngầm: Được ứng dụng trong các cửa hàng bán lẻ, quy mô nhỏ, thường được chôn dưới lòng đất để tiết kiệm diện tích.
• Bể nổi: Được sử dụng trong các kho có quy mô lớn, xây dựng trên mặt đất. Loại bể này phù hợp cho việc lưu trữ và vận chuyển hóa chất dễ dàng.
• Bể nửa ngầm: Ít được sử dụng hơn so với hai loại bể trên. Bể được lắp đặt nửa chìm dưới lòng đất, nửa nổi trên mặt đất.
• Bể ngoài khơi: Được thiết kế trên mặt nước, có thể di chuyển từ nơi này qua nơi khác. Loại bể này thường được sử dụng để lưu trữ dầu khí hoặc các chất lỏng khác trên biển.

Theo cấu tạo
Bể hình trụ: Loại bể phổ biến nhất, có hình dạng trụ tròn, được sử dụng để lưu trữ đa dạng các loại hóa chất.
Bể hình vuông: Thích hợp cho việc lưu trữ các hóa chất có độ nhớt cao hoặc dạng rắn.
Bể hình chữ nhật: Dễ dàng bố trí trong không gian hẹp, thường được sử dụng trong các nhà máy hoặc khu công nghiệp.
Bể hình elip: Ít phổ biến hơn do cấu tạo phức tạp, nhưng có ưu điểm tiết kiệm diện tích và chịu lực tốt.
Một số thông tin về bể chứa trụ ngang
Đặc điểm của bể chứa trụ ngang
Dùng để chứa các sản phẩm dầu mỏ dưới áp lực dư pd ≤ 0,2MPa và hơi hóa lỏng có pd ≤ 1,8MPa, áp lực chân không Po ≤ 0,1MPa.
Cấu tạo gồm 3 bộ phận chính: thân, đáy và gối tựa.
Thân bể: Bằng thép tấm, được chia làm nhiều khoang, liên kết với nhau bằng đường hàn đối đầu. Bên trong mỗi khoang đặt các vành cứng bằng thép góc và hàn với thân bể.
Đáy: Có thể có các hình dạng khác nhau như phẳng, nón, trụ, cầu, elíp. Việc lựa chọn đáy phụ thuộc vào thể tích bể và áp lực dư trong bể.
Gối tựa: Gồm hai gối hình cong lõm bằng bê tông hoặc gối tựa dạng thanh đứng.

Ưu điểm của bể chứa trụ ngang
Hình dạng đơn giản, dễ chế tạo, có khả năng chế tạo trong nhà máy rồi vận chuyển đến nơi xây dựng.
Có thể tăng đáng kể áp lực dư so với bể trụ đứng.
3. Các loại tiêu chuẩn thiết kế bồn chứa hóa chất
  Bồn chứa hóa chất đóng vai trò quan trọng trong việc lưu trữ và vận chuyển các loại hóa chất nguy hiểm. Do đó, việc đảm bảo an toàn cho bồn chứa hóa chất là vô cùng quan trọng. Hiện nay, có rất nhiều tiêu chuẩn an toàn cho bồn chứa hóa chất được áp dụng trên thế giới, bao gồm:
Tiêu chuẩn ASTM
-ASTM là viết tắt của American Society for Testing and Materials (Hiệp hội thử nghiệm và vật liệu Hoa Kỳ).
-Tiêu chuẩn ASTM đặt yêu cầu cao về kích thước, chất liệu và cấu trúc của bồn chứa.
-Sản phẩm phải đáp ứng được các tính năng đầy đủ để đảm bảo an toàn trong quá trình sử dụng.
-Một số tiêu chuẩn ASTM phổ biến cho bồn chứa hóa chất bao gồm: ASTM D1963, ASTM D4805, ASTM D5383.
Tiêu chuẩn ASME
-ASME là viết tắt của American Society of Mechanical Engineers (Hiệp hội kỹ sư cơ khí Hoa Kỳ).
-Tiêu chuẩn ASME đặt yêu cầu cao về vật liệu, chất lượng, thiết kế và kiểm tra để hạn chế tối đa nguy cơ cháy nổ và rò rỉ.
-Một số tiêu chuẩn ASME phổ biến cho bồn chứa hóa chất bao gồm: ASME BPVC, ASME VIII.

​Tiêu chuẩn API
• API là viết tắt của American Petroleum Institute (Viện xăng dầu Hoa Kỳ).
• Tiêu chuẩn API đặt yêu cầu cao về quy trình từ thiết kế đến chế tạo, lắp ráp và bảo trì.
• Ngoài ra, tiêu chuẩn này còn quy định về vấn đề an toàn vận chuyển, lưu trữ và xử lý hóa chất trong bồn.
• Một số tiêu chuẩn API phổ biến cho bồn chứa hóa chất bao gồm: API 650, API 621.
Tiêu chuẩn NFPA
• NFPA là viết tắt của National Fire Protection Association (Hiệp hội phòng cháy chữa cháy quốc gia).
• Tiêu chuẩn NFPA đặt yêu cầu cao về chất lượng của bồn chứa như: có khả năng chống cháy và chịu được áp lực, có hệ thống thoát nước đầy đủ, các trang thiết bị về phòng cháy và chữa cháy phải có đầy đủ.
• Một số tiêu chuẩn NFPA phổ biến cho bồn chứa hóa chất bao gồm: NFPA 30, NFPA 31.
Tiêu chuẩn OSHA
• OSH là viết tắt của Occupational Safety and Health Administration (Cơ quan quản lý an toàn và sức khỏe nghề nghiệp).
• Tiêu chuẩn OSHA là tiêu chuẩn về an toàn cho nhân viên.
• Tất cả các loại bồn bể phải được sản xuất theo đúng tiêu chuẩn để đảm bảo an toàn.
• Ngoài ra, nhân viên phải được đào tạo và hướng dẫn về cách sử dụng và vận hành một cách bài bản

 Tiêu chuẩn EPA
• EPA là viết tắt của Environmental Protection Agency (Cơ quan bảo vệ môi trường).
• Tiêu chuẩn EPA đặt yêu cầu cao về tính năng của các loại bồn chứa như: chống ăn mòn tốt và chịu được tác động của môi trường, tránh rò rỉ và gây ô nhiễm.
• Một số tiêu chuẩn EPA phổ biến cho bồn chứa hóa chất bao gồm: EPA 40 CFR 264, EPA 40 CFR 265.
Tiêu chuẩn quốc gia
Mỗi quốc gia có những tiêu chuẩn an toàn riêng cho bồn chứa hóa chất.
Tiêu chuẩn quốc gia thường đặt yêu cầu cao về độ bền, chịu đựng được tác động của hóa chất.
Bên cạnh đó, tất cả các bồn chứa đều phải được kiểm tra định kỳ để đảm bảo an toàn.
Tiêu chuẩn cục Quản lý môi trường
• Cục Quản lý môi trường là cơ quan nhà nước có thẩm quyền quản lý về lĩnh vực môi trường.
• Tiêu chuẩn cục Quản lý môi trường đặt yêu cầu cao về thiết kế, vật liệu, kiểm tra, bảo dưỡng và các biện pháp bảo vệ an toàn của bồn chứa trong quá trình sử dụng.
• Việc tuân thủ các tiêu chuẩn an toàn cho bồn chứa hóa chất là vô cùng quan trọng để đảm bảo an toàn cho con người và bảo vệ môi trường.
4. Quy trình kiểm định bồn chứa hóa chất, cùng theo dõi
  Trong bài viết này, chúng ta sẽ tham khảo kiểm định bồn chứa xăng dầu, dung môi, hóa chất theo API 653. API 653 là tiêu chuẩn dùng để kiểm định các bồn chứa hóa chất có tiêu chuẩn chế tạo tương đương để chứa dầu mỏ hoặc hóa chất không ăn mòn kim loại, API 650 là tiêu chuẩn bắt buộc về kết cấu, độ dày đáy và mái bồn.
Bước 1: Kiểm tra nhật ký vận hành và các hồ sơ liên quan đến thiết kế, lắp đặt, sửa chữa
  Kiểm tra hồ sơ thiết kế, hồ sơ cải tạo sửa chữa giúp người kiểm định có những xem xét, đánh giá phù hợp hợp với thực tế và tiêu chuẩn kiểm tra.
Bước 2: Khám xét bồn chứa ở cả bên trong lẫn bên ngoài 
• Kiểm tra bằng mắt xem bên trong và bên ngoài bồn chứa có các khuyết tật kim loại hay không.
• Kiểm tra các đường hàn chu vi, đường hàn dọc thân, đường hàn đáy bồn và mái bồn chứa.
• Xem xét sàn thao tác, cầu thang, bệ đỡ bồn có gặp các biến dạng gì không.
• Kiểm tra những đoạn liên kết giữa các mối nối với thiết bị phụ và đường ống công nghệ với bồn.

Bước 3: Kiểm tra thử nghiệm
Kiểm tra khuyết tật mối hàn và ăn mòn kim loại cơ bản bằng phương pháp kiểm tra không phá hủy.
Áp dụng một phần hoặc toàn bộ các phương pháp như siêu âm (UT), thẩm thấu (PT), bộ từ (MT) hoặc chụp phim (RT).
Sử dụng phương pháp chân không để kiểm tra hiện tượng rò rỉ ở đáy bồn.
Thử áp lực.
Bước 4: Kiểm tra toàn diện, chống sét
  Tại bước này, người kiểm định sẽ kiểm tra điện trở và điện trở nối đất.

Bước 5: Kiểm tra vận hành
• Trước khi cho vận hành hệ thống, phải kiểm tra an toàn tự động, việc lắp đặt các thiết bị đo lường, đấu nối bồn chứa vào hệ thống công nghệ (hệ thống bơm, hệ thống đường ống)
• Lập kết quả kiểm định, báo cáo kết quả kiểm định
• Nếu kết quả kiểm định không đạt yêu cầu, người kiểm định sẽ đưa ra kiến nghị.
• Lập và ban hành chứng thư kiểm định.
•Tổ chức, cá nhân thực hiện công việc kiểm định phải được các cơ quan chức năng cho phép. Chi phí kiểm định phụ thuộc vào phạm vi kiểm tra.
5. Lưu ý quan trọng khi chọn mua bồn chứa hóa chất cho doanh nghiệp
  Bồn chứa hóa chất đóng vai trò quan trọng trong việc bảo quản và vận chuyển hóa chất an toàn, hiệu quả. Việc lựa chọn bồn chứa phù hợp không chỉ đảm bảo chất lượng hóa chất mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến an toàn lao động và môi trường. Dưới đây là một số lưu ý quan trọng khi chọn mua bồn chứa hóa chất:
Khả năng chống oxy hóa và ăn mòn
  Hóa chất thường có tính chất oxy hóa và ăn mòn cao, do đó bồn chứa cần được làm từ vật liệu có khả năng chống chịu tốt với các tác nhân này. Một số vật liệu phổ biến được sử dụng cho bồn chứa hóa chất bao gồm:
• Thép không gỉ: Có độ bền cao, chống ăn mòn tốt, phù hợp với nhiều loại hóa chất khác nhau.
• Nhựa: Nhẹ, dễ vận chuyển, giá thành rẻ, nhưng khả năng chịu va đập và nhiệt độ kém hơn so với thép không gỉ.
• Composite: Kết hợp ưu điểm của nhựa và sợi thủy tinh, tạo nên bồn chứa có độ bền cao, chống ăn mòn tốt, chịu được va đập và nhiệt độ cao.
Khả năng chống thấm, chống rò rỉ và chống cháy
  Bồn chứa hóa chất cần đảm bảo khả năng chống thấm tuyệt đối để tránh rò rỉ hóa chất gây ô nhiễm môi trường và nguy cơ cháy nổ. Nên chọn bồn có kết cấu chắc chắn, mối hàn kín khít, có van xả và hệ thống thông hơi an toàn.

Khả năng tương thích hóa học
  Cần lựa chọn bồn chứa có vật liệu phù hợp với loại hóa chất cần lưu trữ. Ví dụ, một số loại hóa chất có thể phản ứng hóa học với kim loại, do đó cần sử dụng bồn chứa bằng nhựa hoặc composite.
Dễ dàng lưu trữ, sử dụng và vận chuyển
   Bồn chứa nên có kích thước phù hợp với diện tích lưu trữ, dễ dàng và lắp đặt. Nên chọn bồn có thiết kế thông minh, tiện lợi cho việc lấy hóa chất ra khỏi bồn.
Chọn nhà cung cấp uy tín

• Nên mua bồn chứa hóa chất từ nhà cung cấp uy tín, có chứng chỉ chất lượng và bảo hành sản phẩm.
• Ngoài ra, người sử dụng cũng cần lưu ý tuân thủ các quy định về an toàn khi sử dụng và bảo quản hóa chất, thường xuyên kiểm tra và bảo dưỡng bồn chứa để đảm bảo an toàn cho bản thân và môi trường.
• Bằng cách lựa chọn bồn chứa hóa chất một cách cẩn thận và tuân thủ các biện pháp an toàn, bạn có thể đảm bảo việc lưu trữ và vận chuyển hóa chất diễn ra an toàn, hiệu quả và thân thiện với môi trường.